Хооллох сэтгэлзүйн эмгэг /Анорекси/

АНУ-д хооллох сэтгэл зүйн эмгэг 1950 оноос хойш хоёр дахин нэмэгдэж, өнгөрсөн хорин жилийн хугацаанд их сургуулийн оюутнуудын хооллох сэтгэлзүйн эмгэг 12%-25% хүртлээ нэмэгдсэн байна. Жирэмсэн эмэгтэйчүүд эрүүл хүүхэд төрүүлэх тулд биеийн жин нь дор хаяж 20%-иар нэмэгддэг. Байгалийн жам ёсоор бол эмэгтэй хүний бие тэрхүү 20%-ийн түвшинд хүрэхийн тулд хангалттай сайн хоол хүнс хэрэглэхээр програмчлагдсан байдаг. Гэхдээ эмэгтэйчүүд жин нэмэхийг хүсдэггүй учраас байгалиас заяасан төрөлх өлсөх мэдрэмжтэйгээ үргэлжид тэмцэлдэх хэрэг гардаг байна. 

Мөн жирэмсэн эхчүүдэд тохиолддог сэтгэлзүйн түгээмэл нэгэн асуудал бол исгэлэн зүйлс идэх, юу ч хамаагүй гартаа тааралдсан зүйлсээ идэх өвчин юм. Ийм өвчтэй хүмүүс ихэвчлэн шавар, шороо, бохир цардуул, лааз, тамхины иш, үнс хөө, шохой, будаг, сонингийн цаас, модны нүүрс, түүхий төмс иддэг, ус уухын оронд зориуд мөс долоодог. Ийм хооллолт өвчинд хүргэх нь мэдээжийн хэрэг биз дээ.

Хүмүүс хаяа ганц нэг удаа хоол идэхээс татгалзах, маш бага зүйл идэх, эсвэл тур зуурын идэх дур хүсэлгүй байж болно. Заримдаа ямар нэгэн баяр ёслолын үеэр бэлддэг их хэмжээний хоолыг яах ч аргагүй идэх шаардлага гардаг, мөн зүүн азийн орнуудад бүтэн сарын турш мацаг барьдаг уламжлал ч байдаг. Эрүүл хооллох сэтгэл зүй гэдэг нь хүн өлссөн үедээ идэх, цадсан үедээ идэхээ зогсоох боломжтой байхыг хэлнэ.

Огт хоол иддэггүй буюу анорекси өвчтэй хүмүүс өвчнийхөө дараагийн үе шат хүртлээ маш их өлсөж, цаг үргэлж хоолны тухай бодсоноор төд удалгүй нийгмийн хэрэгцээ шаардлагаар хоол хүнснээс татгалзахад хүрдэг. Ямар ч шалтгаантай байсан анорекси өвчтэй хүмүүс хоол идэхгүй, хичнээн турж эцэж байсан ч үүнийгээ анзаардаггүй, өөрийгөө туранхай биш, тарган гэж бодсоор л байдаг. Ингээд л анорекситой хүмүүс өөрөөсөө болж үхдэг байна.

Гэхдээ үүнээс өмнө өлсөж буй бие махбодь үхэлтэй тэмцэлдэж амьд гарахыг хичээнэ. Хүн шим тэжээлийн дутагдлаас болж үхэхээс өмнө биед маш олон өөрчлөлт явагддаг. Бие махбодь амьд үлдэхэд түлхэц үзүүлдэг чухал эрхтэн тогтолцоо ажиллагаагүй болж анхаарал эрс сулардаг. Гэхдээ бие махбодь эцсийн хүчээ шавхан бүх витамин, шим тэжээл, энергийг үйлдвэрлэж амин чухал эрхтэн тогтолцоог хэсэгхэн хугацаанд тэтгэдэг. Тухайлбал, маш их өлссөн хүний бие махбодь үс, хумс ургуулахыг зогсоодог, арьс дахин төлжихөө больдог. Харин охидын хувьд биений юм нь ирэхээ больдог. Эдгээр зогсонги үйл ажиллагаанууд нь бие махбодын амьд үлдэхэд чухал шаардлагагүй тул тэдгээрийг унтраачихсан гэсэн үг

Эцэст нь өлсөх эсвэл анорекси өвчин эхэлбэл нэлээд эрсдэлтэй, тэдэнд амьд үлдэх эрч хүчээ бараг л олж авч чаддаггүй. Өсвөр насны охидын 73% нь туулганы эм хэрэглэж үзсэн байдаг, тэдний 79% нь байнга фитнесс, эрүүл мэндийн сэтгүүл уншдаг байжээ. Цагаан хоолтон болсон хүмүүсийн 35% нь цаашид өвчин, эмгэгтэй болдог бөгөөд цагаан хоол, зөв хоололтыг дэмжих ямар нэгэн бүтээгдхүүн жилд ойролцоогоор 30 тэрбум долларын ашигтай ажилладаг байна.

Л. Энхтүшиг

"Selfie" сэтгэцийн өвчин мөн үү ?

Техник технологийн хурдацтай хөгжил дэвшил дэлхий нийтийн анхаарлыг татсаар л. Үүнийг дагаад интернет, сошиал медиа ертөнц ч хүмүүсийн амьдралын багагүй хэсгийг эзэлсээр удаж байна. Энэ бүхэн зөвхөн насанд хүрэгчдийн хэрэглээгээр хязгаарлагдахгүй бөгөөд өсвөр насныхан залуусын амьдралд хүртэл хүчтэй нөлөөлөх болжээ. Үүний нэг тод жишээ нь selfie (өөрийн хөрөг) юм.
Өсвөр үеийнхний өдөр тутмын амьдралын салшгүй нэг хэсэг болсон сэлфийгийн талаар сэтгэл судлаачид ч зүгээр суусангүй, судалж эхлээд удлаа. Зарим нь сэтгэцийн өвчин ч гэж дүгнэсэн байна лээ.
Калифорнийн их сургуулийн Медиа сэтгэл судлалын судалгааны төвийн захирал медиа судлаач доктор Памела Рутледийн хэлснээр “Сэлфий бол гарцаагүй орчин үеийн залуусын соёлын шинэ урсгал юм. Үүнийг хориглох, ямар нэгэн байдлаар хориг тавих нь утгагүй юм. Өсвөр насныхны хүмүүжил, амьдралын хэмнэлд томоохон байр суурь эзлэх болсон энэ том соёлыг үгүйсгэж няцааснаараа бид эргээд тэднийг үгүйсгэж байгаатай адил юм. Тиймээс хэт үгүйсгэх биш, зөвхөн хэм хэмжээг тэдэнд ойлгуулах нь л чухал юм” гэжээ.
Хэдийгээр энэ сэлфий өсвөр үеийнхэн залуусын дунд соёл болон хөгжсөөр байгаа ч тэдний эцэг эхийн хувьд энэ “соёл”-той санал нэгдэхгүй, нэг зүйлийн хоёр талд оршсоор байна.
Иймээс  энэ удаагын нийтлэлээр бид эцэг эхчүүд болоод хүүхдүүдийн сэлфийгийн талаарх хандлагын талаар хүргэх болно.
Бүх зүйл зорилготой ямар нэг утга учир агуулсан байж таарна. Тэгвэл сэлфийгийн зорилго нь чухам юу вэ? Ямар утга учрыг өөртөө агуулж байгаа учраас өдгөө соёл болтлоо хөгжөөд байна вэ?
Нийгмийн сэтгэл судлаачдын явуулсан нэгэн судалгааны үр дүнд сэлфийчдийн ихэнх нь хүмүүст өөрийгөө мэдрүүлэх гэж өөрийн орон зай, өөрийн итгэл үнэмшил болоод зан байдлаа бусдад үзүүлж нийтлэх нь тэдэнд гэр бүлийнхэнтэйгээ энэ талаар ярилцсанаас илүү дээр учраас сэдфийддэг гэж хариулсан бөгөөд найз нөхөд, интернет орчны танилуудынхаа хүрээнд өөрийнхөөрөө байж чаддаг гэж хариулсан байна. Энэ бол мэдээж сэлфийг өргөнөөр ашиглагч өсвөр насныхан залуу үеийнхний дунд явуулсан судалгааны дүн. Тэгвэл үүнээс юу харагдаж байна вэ?

Нас бүрт хөгжлийн өөр өөрийн онцлогууд байдаг. Өсвөр насны үеийн хүүхдийн сэтгэл зүйн онцлог бол нийгэмд өөрийгөө хүлээн зөвшөөрүүлэх гэсэн, том хүн болсон мэт мэдрэмж давамгайлж, бүхнийг хийж чадах юм шиг санагддаг тийм л үе. Том хүн болсоноорооо эрх чөлөөтэй байж эцэг эхийн хараа хяналтаас гарч болох үе гэж үздэг. Хэдий тэдний бодож буй бодлууд нь том хүнийх мэт байвч хийж буй үйлдэл нь хүүхэд насны “гэнэн” үйлдлүүд хэвээрэй. Иймээс л тэдний нийгэмд хүлээн зөвшөөрөгдөх, найз нөхдийн дунд байр сууриа олох зэрэг санаа нь сэлфийгээр дамжин илэрч байгаа гэж тайлбарлаж болох юм.
Тэгвэл энэ нь яг хэзээ ноцтой хэмжээнд хүрдэг вэ? Ямар тохиолдолд сэлфийгээс хамааралтай гэж үзэх вэ? гэдэг асуудал бас энд гарч ирнэ. Сэлфийгээс хэт хамааралтай хүмүүсийг хүртэл ангилдаг  болов. Үүнээс гадна өдөрт хэдэн зураг постолдогоос нь хамаарч тэднийг хамааралтай хэт хамааралтай, ноцтой гэсэн түвшинд авч үзэж байна. Ямартай ч сэлфийгээс хамааралтай болсон хүмүүс дор хаяж өдөрт нэг зураг зайлшгүй постолдог бөгөөд хэрэв постолж амжихгүй бол, постолж чадахгүй нөхцөлд байгаа бол тухайн хүнд сэтгэл зүйн сөрөг илрэлүүд бий болж эхэлвэл энэ нь сэлфийгээс тодорхой хэмжээнд хамааралтай болж байгааг илтгэдэг байна.
Дан ганц сэлфий ч гэлтгүй өсвөр насныханд сошиал ертөнцөөс хамааралтай стресс маш ихээр үүсч байгаа бөгөөд үүний шалтгаан нь хүүхэд бүр ухаалаг гар утас ашигладаг, мөн хэт эрх дураараа, эцэг эхийн хяналт сул байгаатай холбоотой юм.
Одоо эцэг эхчүүд юу хийх хэрэгтэй вэ? Сэлфий гэх соёлд хэт хамааралтай болгохгүйн тулд ямар арга хэмжээ авбал хүүхдийн хүмүүжилд муугаар нөлөөлөхгүй байх вэ? талаар сэтгэл зүйчдийн зөвлөгөөг хүргэе.
Сэлфий болон сошиал медиа нь хүүхдийн өөрийгөө илэрхийлэх нэг хэлбэр болж байгаа бөгөөд өөрийн юу хүсч юуг мэдэрч байгаа мэдрэмжийг болоод өөрт таагүй байгаа зүйлс гээд өдөр тутмын амьдралд тохиолдох олон зүйл дээр өөрийн байр сууриа илэрхийлэх арга зам “зэвсэг” болсон. Эцэг эхтэйгээ харилцах ярилцах, өөрийн бодол санаагаа тэдэнтэй хуваалцаж харилцахгүй байгаа учраас тэд дотор байгаа бүхнээ өөр хэлбэрээр, өөрөөр хэлбэл сошиал хэлбэрээр илэрхийлж гаргаж байгаа нь тэр. Тийм учраас өсвөр насны хүүхэдтэй эцэг эхчүүд хүүхэдтэйгээ зөв, буруугийн тухай шууд ярихаас илүүтэй тэд өнөөдөр сургууль дээрээ юу хийв, найзууд нь яаж байна, тэдний харилцаа хэвийн эсэх зэрэг өдөр тутмын амьдралд тохиолдож буй энгийн зүйлийн тухай хүртэл жижиг гэж орхилгүй ярилцаж байх хэрэгтэй. Энэ энгийн ярианыхаа дундуур сошиал хэрэглээний эерэг болон сөрөг талуудыг дурьдаж ярьвал илүү хүртээмжтэй, үр дүнтэй байх болно. Хэт сөрөг талыг нь яриад байвал энэ нь эсрэгээрээ үр дүнгүй шүүмжлэл болох юм, иймд эерэг талуудыг нь хүртэл дурдах нь зүйтэй.


Л. Сарангэрэл

Тайвшруулах сэтгэл судлал /Зөвлөгөө/

Сайн урлагийн бүтээл туурвихад юу хэрэгтэй вэ? Сан Франциско хотын уран зургийн галерейн эзэн Cheryl Haines энэ асуултанд: “Тодорхой зорилго, няцашгүй зориг, тэвчээр, цөхөршгүй оролдлого, өөрийгөө ухамсарлаж, өөр хэнд ч биш зөвхөн өөртөө зориулж буй сэдэл л хамгийн чухал”. “Сайн тайвшрал” ч үүнтэй мөн адил хэмээн хариулжээ.

Таныг богино эсвэл урт хугацааны айдас, түгшүүр; нийгмийн айдас зовоож байна уу? Хэрэв тийм бол доорх алхамуудыг тогтмол хийж, өөрийгөө дасгалжуулснаар тайвшралыг мэдрэх болно.  
  1. Өглөөний эерэг дадлыг бий болго. Өглөөг хэрхэн эхлүүлснээс тэр өдрийн өнгө төрх тодорхойлогддог. Жирийн үед босдог цагаасаа 30-60 минутын өмнө босч “хувь хүний хөгжил”-дөө анхаарал хандуул. Үүнд дасгал, бясалгал, өөрт хэрэгтэй ном эсвэл нийтлэл уншиж, йог зэргийг хийж болох юм.  Гэр орны ажил болон мейл хаягаа шалгах биш, харин өөрийн сэтгэл зүйн чадваруудаа хөгжүүлэхэд анхаар. Таны сэрүүлэг орноос тань хол байх ёстой бөгөөд тархи, бие махбодио сэргээх аягатай усыг ширээн дээрээ бэлдэж тавь. Хэрэв та “өглөөний хүн” биш бол эхлээд хэцүү байх хэдий ч нэг сарын дараа энэ бүр таны зуршил болчихсон байна.
  2. Удаан, гүнзгий амьсгал. 4-4-4: 4 тоолж амьсгалаа авч, 4 тоон дээр амьсгалаа барьж, 4 тоон дээр амьсгалаа гарга. Дараалан дор хаяж 3 удаа хий, тайван байх үедээ ч давт. Сандарч, түгших үед хамгийн эхэнд авах арга хэмжээ бол тайвшруулах амьсгалын дасгал юм.
  3. Өөрийн бодлыг шинж. Цэгцтэй бодол цэгцтэй амьдралыг бий болгодог. Тархиа тодорхой, системтэй, эрүүл сэтгэхэд дасгалжуул. Ач холбогдолгүй, таагүй сэтгэл хөдлөлүүдийг авч хая. Сөрөг үзэл, айдас, атаархал эсвэл өөрийгөө үзэн ядах г.м. сөрөг нөлөөтэй сэтгэл хөдлөлийн талаар та мэдэх үү? Сөрөг бодлуудаа хаях хэрэгтэй.
  4. Сэтгэл хөдлөлөө удирд. Өөрийнхөө онцлогийг мэддэг түүндээ тохируулдаг байх нь хамгийн чухал. Жишээлбэл, хэрэв замын түгжрэл таны цусыг буцалгадаг бол физиологийн хариу үйлдлийг удаашруулах арга хэмжээ авах хэрэгтэй. Түгжрэлээс болж үүсч буй уур хилэнгийн өдөөгчид дарлуулж байхын оронд “эрүүл аргаар” шийдэх стратегийг бий болго. Жишээлбэл, тайвшруулах хөгжим сонсох, хөгжилтэй яриа, өгүүлэл сонсох, эсвэл хүйтэн ундаа уух г.м. Бие физиологийн үзүүлэх хариу үйлдлийг анхаар. Гүнзгий амьсгал авах дасгалыг хаана, хэзээ ч хийж болно гэдгийг сана.
  5. Хүлээхээ болиод амьдарч эхэл. Хамгийн тохиромжтой цаг, төгс биеийн жин, эсвэл банкны дансан дахь мөнгөний тохиромжтой хэмжээ гэдэг зүйл байдаггүйг сайн сана. Яг одоо л цагаа хөгжилтэй, адал явдалтай өнгөрөө.
  6. Өөрийн “бие хүн”-ий үлгэр жишээг бий болго. Түүхийн алдарт зүтгэлтэн эсвэл таны мэддэг хэн нэгэн ч байж болно. “Тэр энэ тохиолдолд юу хийх байсан бол?” гэдэг асуултыг нөхцөл байдал бүрт асууж эерэг зүйлсийг нь олж хар.
  7. Ус их уу. Ус нь зөвхөн бие махбодийг дахин дүүргэж, чийглэж, цэвэрлэдгээс гадна сэтгэл хөдлөлийн “хэм” дээшлэхэд багасгах үйлчилгээтэй.
  8. Завсарлага ав. Цайны цагаар дуг хийх, орчин тойрны өдөөгчөөс холдох эсвэл хамгийн чухал нь техник технологоос түр холдож завсарлах хэрэгтэй.
  9. Э-мейл шалгах цагийн хуваарь гарга. Жишээлбэл, 9 цагт, үд дунд 5 цагт г.м. Өдөрт 3-с илүү бүү шалга. 3 цагт ногоон цай уух, эсвэл дэлгүүр орох зэрэг үйлдлүүд гар утасны өмнө бөхийж байна. Техник технологоос ухарч, хүрээлэн буй орчиндоо анхаарлаа хандуул. Таны харсан харц, инээмсэглэсэн инээд тань хэн нэгнийг баярлуулж яагаад болохгүй гэж.
  10. 25/5 дүрмээр бүтээмжээ дээшлүүл. 25 минут ажиллаад 5 минутын завсарлага ав. Цаг тавь. 3 удаагийн давталтын дараа 30 минутын завсарлага ав. Давт. Та хүүхдийнхээ хичээлийн хэмнэлд энэ аргыг суулгаж чадвал өөртөө бүр илүү оноо өг.
  11. Холбоо тогтоо. 7 хоногт ядаж 2 удаа хүмүүстэй уулз. Бид нэг нэгэнтэйгээ харилцах гэж төрсөн нийгмийн бүтээгдэхүүн
  12. Байгаа зүйлдээ сэтгэл хангалуун бай. Бид эцсийн зорилгодоо хэт анхаарч зам зуур тааралдах жижиг баясалыг мартаж орхидог. Ээжийн хэлдэг “Чамаас бага зүйлтэй хүмүүс байгаадаа чамаас илүү баярладаг” гэдэг үгийг сана
  13. Хариу үйлдлээ өөрчил. Сар бүрийн хамаатнуудын уулзалт хэт их архидалт, зодоон, ах дүүсийн өрсөлдөөнийг авчирдагийг та мэддэг бол өөрөөр хий. Үйл хөдлөлөө өөрчлөхгүй байж, өөр үр дүнг хүсэх нь бүтэшгүй хэрэг. Таны өсвөр насны хүү/охин эсвэл дүү өглөө эрт босоод, өчигдөр оройн хоолны аяга тавгаа угаагаад, өглөөний цайгаа бэлдээд, гэр орноо цэвэрлэнэ гэдэгт итгэхтэй адил.
  14. Сэтгэл заслаас эерэг зүйлийг нь ав. Сэтэл засалд хамрагдаж байгаагийн нэг сайхан зүйл нь долоо хоног бүр өөрийн хувийн хөгжилд чиглэсэн 50 минут танд байгаа явдал юм. Энэ бол таны “миний” цаг юм. Үүнийг ухаалгаар зарцуул
  15. Хялбар замыг сонго. Бага ярь, бага худалдан авалт хий, бага ид, бага “стресс-д”.Өөрийн ДНК, бага нас, жин, биеийн галбир, ажил/найз залуу, бүсгүй/эхнэр, нөхөр зэргийг сонгосон сонголт г.м. зүйлдээ харамсахаа боль. Эдгээрийг байгаагаар нь, байснаар нь хүлээж ав. Өнгөрснийг байх ёстой газар нь үлдээ. Өөрийнхөө ард. Өнөөдөртөө төвлөр. Ухаалаг бай.
Ямар ч уран бүтээлчид, эрдэмтэд, зохион бүтээгчид нэг өглөө сэрээд л амжилтанд хүрээгүй гэдгийг сана. Мэдээж та нэг шөнийн дотор бухимдуу, хэт мэдрэмтгий, стресс-д ороогүй. Аажуухан хөдөл. Цаг бол таны найз, түүнтэй уралдаж, түүнээс айх ямар ч хэрэггүй. Тайвшралыг өдөр бүр билүүдэж, бясалгаж, дасгалжуулж урлаг мэт үзвэл таны нэг хэсэг болж болно. 

Б. Тунгалаг

Та өөдрөг хүн үү эсвэл гутранги хүн үү ?

Өөдрөг үзэлтэн байна гэдэг нь бодит байдлаас хол, саад бэрхшээлийг тоохгүй, гэнэн цайлган нэгэн байна гэсэн үг биш юм. Өөдрөг үзэлтэн байна гэдэг нь та ирээдүйгээ инээмсэглэлээр дүүрэн харж ямар нэгэн үйл явдлын төгсгөлийг сайн сайхнаар төсөөлж, хүлээж найддаг байна гэсэн үг.

Хэрхэн өөдрөг хандлагатай болох вэ?

Яаж өөдрөг үзэлтэн болох вэ?

  • Гутраг бодол мэдрэмжтэй байгаа үедээ битгий уурла. Амьдрал заримдаа уйтгартай, саад бэрхшээлтэй, тулгарч буй бэрхшээл таньд таагүй мэдрэмж төрүүлэх нь мэдээжийн хэрэг гэж хэвийнээр хүлээж авах.
  • Гар доороо таныг сэргээж урам өгдөг хэдэн ишлэл өгүүлбэр, үгийг авч явж, түүнийгээ өдөрт хэд хэдэн удаа уншиж бай.
  • Хамгийн багадаа өдөрт нэг удаа амраасан сэргээсэн хөгжим сонсох эсвэл дуртай дуугаа сонсох.
  • Биеийн дасгал байнга хийх.
  • Хамгийн багадаа өдөрт нэг удаа таныг аз жаргалтай сэтгэл ханамжтай болгодог зүйлээ хийх. Энэ нь юу ч байж болно бүр өчүүхэн юм байсан ч болно (өөрийнхөө дуртай хоолыг идэх, дуртай нэвтрүүлгээ үзэх, ном унших, хүмүүстэй ярих г.м).
  • Аль болох их инээмсэглэ.
  • Яаж ч хувцасласан өөрийнхөө гадаад үзэмжиндээ анхаарал хандуулах. Та сайхан харагдаж байгаа гэдэгтээ итгэлтэй байгаа бол өөрийгөө эерэгээр мэдрэх болно.
  • Аливаа нөхцөл байдал асуудлаас ямар нэгэн сайн зүйлийг олж харах.
  • Сөрөг сэтгэгдэл төрүүлдэг  хүмүүсээс хол явах.
  • Өнгөрсөн зүйлийг өнгөрсөнд үлдээж түүнийг ардаа орхи.
·         Амьдралд гомдол мэдүүлэхээ боль. Мөнгөгүй байна, болохгүй байна, зарим зүйлээр дутагдаж байна гэж битгий гомдолло. Та хэр их өөрийнхөө хувь тавиландаа сэтгэл ханамжгүй байна тэр хэрээр таны сөрөг бодол мэдрэмжтэй тань амьдрал нийцэх болно. Өөрийнхөө амьдралыг өөрийнхөө хүссэнээр бий болгож эхлэ.

·         Өөдрөгөөр сэтгэж үйлдэж эхлэ. Өөдрөг үзлийн сэтгэл судлалын үндслэгч Мартин Сэлигманы үзсэнээр гутранги үзэлтэнд өөдрөг үзэлтэн болох боломж байдаг. Үүнийг хийхэд амархан гутранги үзэлтэн хийж байгаа зүйлээ өөрийн мэдрэмжээр бус өөрийн ухамсартайгаар хийж эхлэх. Өөдрөгөөр сэтгэж бодох! Үүнийг биеийн тамирын дасгал шиг хий. Энэ дасгал сайн болох тусам таны доторх гутранги үзэлтний дуу хоолой улам чимээгүй болно. Өөрийгөө программчлах. Хэн ч таныг өөр шиг чинь итгүүлж чадахгүй. Би чадна!  гэж өөртөө байнга хэл. Хойшоо битгий эргэж хар өнгөрсөн бүхэнд битгий харамс. Өөртөө  бүрэн итгэлтэй юм шиг бүгдийг хий, бүр энэ итгэл байхгүй ч гэсэн тийм бай. Өөрийн биеэ авч яваа байдлаа өөрчил тэгвэл таны амьдралын байр суурь өөрчлөгдөж, үүнийгээ дагаад өөртөө итгэх итгэл өснө.

·         Өөдрөгөөр сэтгэж бодохыг  практик дээр ашигла. Визуализаци (хүсэж байгаа зүйлээ бодитой биелэсэн байна хэмээн төсөөлөн бодох) гэж юу болохыг өөдрөг сэтгэхийн хүчийг мэддэг бүгд мэднэ. Энэ аргыг ашиглах.

·         Амжилт мөн азгүйдэлд хандах өөрийн хандлагаа өөрчлөх. Өөрийгөө магтаж үнэл. Энэ бүгдийг та хийж чадсан тийм болохоор энэ таны гавьяа.  Өөдрөг үзэлтэн болохын тулд өөрийнхөө амжилтыг хүлээн зөвшөөрөх, өөрийгөө өндөр үнэлэх, хором бүрт өөрийгөө урамшуулах нь маш тустай гэж сэтгэл судлаачид үздэг . Үүний эсрэгээр өөрийгөө байнга шүүмжмлж буруутгах нь маш муу, “цохилтыг дааж “ сур. Гутранги үзэлтэн үргэлж өөрийн азгүйтэлдээ буруутанг хайдаг, эргэн тойрны хүмүүсээ мөн өөрийгөө буруутгадаг. Энэ нь хортой зуршил!  Хэрвээ бүтэлгүйдэлдээ бусдыг буруутгаж байгаа бол та өөрийгөө асуудалд нөлөөлөх, шийдэх хүч байхгүйгээ хүлээн зөвшөөрч  байна гэсэн үг юм. Үүнээс л өөртөө итгэлгүй байдал, гутранги үзэл, сэтгэл гутрал үүсдэг. Өөдрөг үзэлтэнгүүд бүтэлгүйдэлийг хүн бүрт тохиолддог, сүртэй юм байхгүй гэж  хүлээж авдаг. Асуудалд сэтгэл зовних биш харин шийдвэрлэх хэрэгтэй. Бүтэлгүйдэлд хандах хандлагаа өөрчлөөд түүнийг байдаг л зүйл гэж хүлээж авах хэрэгтэй. Байж болох муу үр дүнгийн талаар бодохгүйг хичээгээд, өөрийн бүх хүчээ тэдгээрийг даруй зайлуулахад чиглүүлэх нь дээр.

·         Амьдрахын төлөө амьдар. Гутранги үзэлтнүүд өөрсдийнхөө бүтэмжгүй амьдралыг зорилгогүй, бодлогогүйгээс болдог гэж батладаг. Ямар нэгэн юм оролдож, хийхийг хичээ, завгүй хүнд уйдах зав гарахгүй. Өөрийнхөө цагийг зөв  хуваарилаж, төлөвлөж сурах хэрэгтэй эс бөгөөс таныг мэдрэлийн ядаргаа, стресс хүлээж байгаа шүү. Шинэ хийх дуртай ажил эсвэл шинэ хоббигоо ирж олох. Бид амьдралын ихэнх хугацаагаа ажил хөдөлмөр эрхэлж өнгөрүүлдэг учираас энэ хугацаа таньд сэтгэл ханамж аз жаргал авчирч байхаар байлгаарай. Гэхдээ амралтын талаар мартаж болохгүй энэ бол удаан хугацаанд хэрэгтэй эерэг эрч хүчээр цэнэглэх сайн арга юм. Хамгийн гол нь- амьдралын хором бүрээс сэтгэл ханамж ав!

·         Харилцах хүрээгээ сонгох. Аль болох гутранги хүмүүсээс илүү амьдралын баяр баясгалантай, хөгжилтэй хүмүүстэй харилцах. Бидний орчиноо хэрхэн хүлээж авах нь эргэн тойрны хүмүүсийн байдлаас шалтгаалдаг.

·         Амьсгалын дасгал хийх. Эрдэмтэд өөдрөг үзэлтэнгүүд өөрөөр амьсгалдаг гэдгийг тогтоожээ. Зүүн хамраар  гүнзгий амьсгаа авбал эерэг ионууд уушгинд ордог хэмээн эрдэмтэд үздэг. Өдрийн туршид хэд хэдэн удаа баруун хамраа дараад зүүн хамраараа амьсгалаад эерэг ионуудыг нэг мин ч болов зүүнээрээ амьсгал. Үр дүн тэр доороо гарахгүй. Хагас цагаас илүүгүй хүлээ. Харин үүний дараа та 30 мин өмнө уйтгарлаж байснаа бүр мартах  болно.
   Л. Азжаргал

Бага нойр => Тархины хурдацтай хөгшрөлт

Сингапурын Duke-NUS Анагаах Ухааны сургуулийн эрдэмтэд “настай хүмүүс хэдий чинээ бага унтана, төдий чинээ тархины хөгшрөлт хурдан явагддаг” тухай нотолгоо олжээ. Хурдацтай хөгширч буй нийгэмтэй Сингапур улсын хувьд танин мэдэхүйн саатал болох деменция, нойрны дутагдал зэрэг асуудлын талаар ирээдүйд хийгдэх ажилтай энэхүү судалгаа холбогдож байгаа юм.

Duke-NUS Сургуулиас явуулсан судалгаанд “Сингапурын Тархины хөгшрөлтийн Урт хугацааны судалгааны газар”-аас авсан 66 ахмад настан хятад хүмүүсийн мэдээллийг ашиглажээ. Оролцогчид хоёр жил тутамд тархины хэмжээг шалгасан хэсэгчилсэн MRI тархины шинжилгээ болон танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг үнэлэх нейропсихологийн үнэлгээ хийлгэж байв. Үүнээс гадна нойрны үргэлжлэх хугацааг асуулгаар бүртгэн авч байжээ. Илүү бага цаг унтсан хүмүүст тархины ховдолын томролт болон танин мэдэхүйн үйл ажиллагааны саатал хурдан явагдаж байв.
Манай судалгаа бага нойрыг тархины хөгшрөлтийн маркертай холбон үзэж байгаа юм” хэмээн судалгааг явуулсан Док.Жюнь Лоу хэлсэн байна. Компьютер дээр явуулсан бусад танин мэдэхүйн тест бүхий судалгаанууд нь хангалттай гүйцэтгэл гаргахад насанд хүрсэн хүнд 7 цагийн нойр хэрэгтэй хэмээн үзэж байгаа. Ирэх жилүүдэд бид зүрх-бодисын солилцоо, тархины эрүүл мэндэд юу сайн болохыг тогтоохыг зорьж байна” хэмээн Duke-NUS Сургуулийн Конгитив Нейро шинжлэх ухааны Төвийн захирал Майкл Чи нэмэн цохлоо.

Ц.Цэрэндолгор

Хип Хоп сэтгэл засал болсон уу ?

2 PAC, Eminem, 50 CENT, Lil Wayne энэ нэрийг сонсоод хамгийн түрүүнд танд юу бодогдож байна ? –Хараалын үгсээр дүүрсэн дууны мөртүүд үү. Тийм ээ энэ бол мэдээж хөгжмийн ертөнцийн салшгүй нэг хэсэг болсон ХИП ХОП урсгал. Энэ нэрийг сонсоод л хүмүүс ялангуяа эцэг эхчүүд хүүхдийн хүмүүжилд сөргөөр нөлөөлдөг, бусдад буруу үлгэр дууриалал үзүүлэгчид гэж шүүмжилж, тэднийг сонсохыг хориглосоор ирсэн.
Гэхдээ одоо бүх зүйлийг хар бараанаар биш арай өөр өнцгөөс авч үздэг болжээ. Өөрөөр хэлбэл сэтгэл зүйчид, сэтгэцийн эмч нар хип хоп урсгалыг ашиглан зөвлөгөө өгч, засал хийх болсон байна.
Дэлхийн гэмт хэрэг гаралт тэр дундаа хүчирхийлэл ихээр үйлдэгддэг, гэмт хэргийн гаралт харьцангуй ихтэй, мөн айдас, болон стрессийн түвшин бусад газруудаас илүү өндөр улсуудад явуулсан судалгааны үр дүнд үндэслэн сэтгэл зүйчид эдгээр нийгмийн сөрөг үйлдлүүдийг зогсоох аргын нэг бол хөгжим тэр дундаа хип хоп хөгжим юм гэж үзэж байна. Магадгүй өнөөг хүртэл хип хоп хөгжим бол хараалын үг ихээр ашигладаг, өсвөр үеийнхэн болоод нийгмийн уур амьсгалд сөргөөр нөлөөлдөг гэж хүн бүхэн үзсээр ирсэн боловч хип хопоор дамжуулан нийгмийн сөрөг үйлдлүүдийг таслан зогсоох, бууруулах боломжтой талаар судлаачид судалжээ.  
Анагаахын их сургуулийн клиник сэтгэл судлалын оюутан Сендрин Робинсон Америкийн сэтгэл судлалын нийгэмлэгийн сэтгүүлд эрсдэл өндөр бүлгийн хүүхдүүдэд өөрөөр хэлбэл гэмт хэрэгт холбогдох өндөр магадлалтай хүүхдүүдтэй ажиллахдаа хипхоп хөгжмийг ашигладаг өөрийн туршлагынхаа талаар нийтлэл хэвлүүлж байсан байна. Тэрээр өсвөр насны охидод БЗХӨ, ДОХ-оос урьдчилан сэргийлэх, тэнсэн харгалзах ялтай өсвөр насны хөвгүүд болон Иракын дайнд алба хаасан цэргүүдтэй ажиллаж тэдэнд сэтгэлзүйн зөвлөгөө тусламж үзүүлдэг бөгөөд ингэхдээ хип хоп терапи-г ашигладаг байна.
Робинсон өөрийн энэ аргын талаар “Энэ нь үйлчлүүлэгч, сэтгэл зүйч хоёрын хооронд харилцааны хаалтыг нээж өгдөг төдийгүй сэтгэл заслын эмчилгээг хийхэд илүү тааламжтай уур амьсгалыг бүрдүүлж өгдөг. Хип хоп терапи нь энгийн бүтэцтэй бөгөөд танин мэдэхүйн зан үйлийн сэтгэл заслын нэг хэсэг нь болдог. Заавал хип хоп ч гэлтгүй хөгжим бол үйлчлүүлэгчид сэтгэл хөдлөлөө ялгаж, дахин томьёолоход боломж олгодог тул ямар ч төрлийн сэтгэл засалд ашиглахад илүү дөхөм байдаг юм. Энэ аргыг хэрэглэхэд маш хялбар. Ерөнхийдөө үйлчлүүлэгчид өөрт тулгарч байгаа асуудлын талаар хипхоп дууны хэмнэлд оруулан сэтгэл зүйчдээ дуулж өгдөг ба сэтгэл зүйч тэр бүхнийг анхааралтай сонсож тэр дундаас таны асуудлыг шийдвэрлэхэд хэрэгтэй мэдээллүүдийг олж авч тэмдэглэдэг. Үүн дээрээ анализ дүгнэлтийг хийж эргээд үйлчлүүлэгчдээ зөвлөгөө өгдөг. Дуу дуулж чаддаг, чаддаггүй байх нь чухал биш хамгийн гол нь өөрийн асуудлаа бүрэн илэрхийлтлээ хэмнэлд оруулан дуулсаар л байх хэрэгтэй.”
 Л. Сарангэрэл

Курт Адлер: Хөгжил мөхөлд хүргэж байна

90 насны төрсөн өдрөөрөө (1995)
Ярилцлагыг Швейцарийн Винтертюр хотын Цюрихийн Институт-д Christine Kaiser хөтлөн явуулав

Алфред Адлерийн цорын ганц хүү болох Курт Адлер нь 1905 онд Австрын Вена хотноо төржээ. 1935 онд Венын их сургуульд физикийн мэргэжлээр Ph.D хамгаалж, 1941 онд Нью Йорк хотын Long Island College of Medicine сургуулиас M.D (анагаах ухааны доктор) цолыг хүртсэн байна.   

Дэлхийн II дайны үед тэрбээр АНУ-ын армид сэтгэл мэдрэлийн эмчээр ажиллаж байсан ба түүний дараа хувиараа ажиллах болжээ. 1997 оны 5-р сарын 28-нд тэрбээр таалал төгссөн юм. Курт Адлер нас барахаасаа долоо хоногийн өмнө хүртэл ажлаа хийсээр байв. Тэрбээр Нью Йорк хотын Алфред Адлерийн Институтын эмнэлгийн дарга, багшийн албыг 45 жил хашиж байв. Мөн түүнчлэн Lenox Hill эмнэлэгийн зөвлөх байсан юм.

Курт Адлер нь аавынхаа үзэл баримтлалыг үргэлжлүүлж өөрийн яриа, зохиолууддаа сэтгэцийн эрүүл мэндийг нийгэмтэйгээ нэгдэх замаар олж авдгийг амьдралынхаа турш өгүүлж байв. Хувь хүн өөрийн хувийн ашиг сонирхлоо хүн төрөлхтний нийтлэг сонирхолтой нэгтгэх нь амьдралын мөн чанар юм. Энэ бол түүний үнэт зүйл 
(Ярилцлагын эхлэл)

Курт Адлер, аав тань ямар хүн байсан бэ?

Эцэг хүний хувьд тэр үргэлж миний найз байсан. Тэрээр хүн болгонд санаа тавьдаг, нөхөрсөг. Харин хааяа бусдад бухимддаг байлаа.

Ямар үед уурлах вэ?

Хэн нэгэн түүнд зохисгүй зүйл санал болгоход. Түүнийг санхүүгийн хувьд ялгаж харицах үед. Венад байрлах түүний судалгаа шинжилгээний өрөө нь манай гэрийн хажууд байрладаг байв. Нэг хүн түүн дээр ирээд ажлын байраа өөр газар шилжүүлэхийг санал болгоход тэрээр өрөөнөөсөө гарч ирээд “Би тэр залууг хөөгөөд явуулчихлаа” гэж хэлж байсныг нь санаж байна.

Харин ээж тань ямар хүн байсан бэ?

Аавтай харьцуулахад ээж маань хошин шогийн мэдрэмж багатай байжээ. Тэрбээр хөгжмийн ямар ч авьяасгүй нэгэн байсан. Жишээлбэл, дуу дуулж чадахгүй. Жоохон байхдаа бид ээжийгээ шоглодог байж билээ.

Дуу хөгжим танай гэр бүлд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг байжээ ?

Тиймээ, аавын хувьд хамгийн чухал, нандин зүйл юм. Миний дүү, надад ч гэсэн адил. Манай аав төгөлдөр хуур тоглож, дуу дуулж өгдөг байлаа. Би ч бас дуулдаг. Би Венын найрал хөгжмийн багийн нэг гишүүн байж билээ. Бид Robert Schumann, Franz Schubert болон Karl Loewe зэрэг хөгжмийн зохиолчдын дууг дуулах дуртай байлаа. Миний дүү Александра мөн адил аавтай хамт төгөлдөр хуур тоглодог байсан юм.

Танай ээж орос гаралтай бүсгүй Райсса Тимофейвна тэр үеийн сэхээтнүүдтэй адил идеалист социалист үзэлтэн байсан байх. Тэр маш их зоригтой эмэгтэй байсан болов уу. Оросын хувьсгалаас өмнө Карл Марксын хэд хэдэн орчуулагдсан бүүтээлийг Швейцараас Москва руу нууцаар хил нэвтрүүлж байснаа өөрөө хэлж байсан шүү дээ.

Тэр ямар аюултай зүйл хийж байгаагаа ер мэдээгүй байх.

Хаан төр барьж байх үед эмэгтэйчүүд сурах эрхгүй байсан. Энэ шалтгаанаас болж танай ээж биологи, амьтан судлалаар Цюрихд 22 жил суралцсан. Зардал өндөр байхаас гадна маш ховор тохиолдол биш гэж үү. Ээж тань язгууртан гаралтай байсан байх ?

Миний өвөө, эмээ (ээжийн аав, ээж) маш их өмч хөрөнгийг үлдээсэн юм. Москвагаас гадуур их хэмжээний газар эзэмшдэг байв. Бүр бүхэл бүтэн тосгон эзэмшилд нь байсан. Улаан буудайн маш том талбай байдаг байсныг би санаж байна. Мөн сайхан үнэртэй жимсний хүлэмж, дуусашгүй ойг санаж байна.

Том байшинтай байсан уу?

Хоёр байшин байдаг байсан. Нэг нь зочдынх, нэгэнд нь өөрсдөө амьдардаг. 1914 оны зун би ээжтэйгээ хамт зочлон очиход биднийг цэцэрлэгт хүрээлэн дотор байх жижиг байшинд оруулсан. Хоолоо үндсэн байшиндаа иддэг байлаа.

Та тэнд төлөвлөж байснаасаа урт хугацаагаар амьдарсан гэсэн. Таныг тэнд байхад Дэлхийн I Дайн дэгдсэн биз ?

Бид Вена руу 6 сарын турш буцаж очиж чадаагүй. Би сургуулиа маш их санаж байв, гэхдээ өөр олон зүйлсийг тэнд байхдаа сурсан л даа.

Та юу сурсан бэ? Та тэр үед 9 настай байсан байх.

Оросын сонин дээр нийтлэгдсэн эзэн хаан Franz Joseph болон William II –н комикс зургийг судалсан. Гэртээ буцаж ирээд Венийн сонин дээр нийтлэгдсэн Оросын Хаан, Хаан Жеорж V, Францын ерөнхийлөгч Raymond Poincare нарын комикс зургийг судалсан
.
Энэ явдал дараа нь таны үндсэрхэг үзэлд ямар нэгэн нөлөө мэдрэгдэв үү ?

Тэр үед би Герман болон Данюб хаант засгийнхан дайнд ялагдаасай гэж хүсч байв. Сургуульд явахад ч хэцүү байсан юм шүү дээ.

Дайны үед Москвагаас Вена руу яаж буцсан бэ ?

Манай ээж хаантай ярьж хүүхдүүдтэйгээ “дайсан орон” руу буцах хүсэлт тавьсан. Тэрбээр аавтай хүчээр гэрлэсэн гэж хэлсэн. Эцэст нь бид 12-р сард буцах зөвшөөрөл авсан юм. Бид Австри руу Финлянд, Швед, Германаар дамжин хүрсэн.

Танай ээжийн талаас харвал аав тань хүнлэг социалист болон хувирсан гэж Manes Sperber бичсэн байдаг. Энэ нийгэмлэгийн анхны бүтээл 1989 онд хэвлэгдсэн нийгэм-анагаахын шинжтэй илтгэл болох “Health Handbook for The Tailoring Trade” байлаа.

Манай аав ээжтэй учрахаасаа өмнө социалист сурагчидтай ажилладаг байсан юм. Социал-демократ намын эрхлэн гаргадаг "Arbeiterzeitung" сонинд хэд хэдэн нийтлэл бичсэн.

Та өөрийн намтрыг бичихдээ гэр бүлд тань тэгш эрхийг сахисан уур амьсгал ноёрхдог байсан гэдгийг дурдьсан байналээ. Танай гэр бүлд хүүхдүүдийн өөрийн хувийн шинж чанарыг харгалзаж, хувь хүн талаас нь хүндэлдэг гэсэн. Ямар ч шийтгэл байгаагүй. Асрагч эмэгтэй үеэлүүдийн тань нэг рүү гар далайлгасан гэж ажлаасаа хөөгдсөн. Тэр үед ийм байдлаар хүүхдүүдийг өсгөх нь жирийн үзэгдэл байсан уу?

Тийм. Нэг жишээ дурдая: Би язгууртнуудаас санхүүжилт авдаг улсын сургуульд явдаг байлаа. Нэг өдөр сургууль дээр нэгэн язгууртан хатагтай зочлон ирэв. Миний нэр А – р эхэлсэн учир би тэр хатагтайтай мэндчилэх хоёр дахь хүүхэд болсон юм. Миний өмнөх охин яаж цомцойж (мэндчилгээ) байгааг би харлаа. Би хэрхэн мэхийх ёстойг сураагүй учир тэр охинг дуурайн хөдлөв.

Тэр үед та хэдэн настай байсан бэ?

6 настай байсан байх.

Аав тань арифметикдээ муу байж байгаад сүүлд амжилтанд хүрсэн. Харин та эсрэгээрээ математикт сайн.

Намайг математикийн суут ухаантан гэж ярьцгаадаг байсан. 3 настай байхад надаас 5+8 хэд вэ гэж асуухад би 13 гэж хариулж байсан. Томчууд гайхаж надаас “Чи яаж мэдэж байна?” гэж асууцгааж билээ. Сүүлд нь би физик, математикт суралцсан. Манай гэр бүл АНУ-руу цагаачилсны дараа би анагаах ухаанд суралцаж, сэтгэл судлаач болсон доо. 

Танай аав юу уншдаг байсан бэ? Тэрбээр Маркс болон Энгельсийг их уншдаг  байсан гэж хүмүүс ярьдаг.

Тийм ээ, тэр үнэн

Manes Sperber өөрийнхөө онол хандлагадаа эцгийн тань социалист үзлийн диалектик талыг олж илрүүлсэн байдаг.

1993 онд Будапештэд зохион байгуулагдсан Бодгаль сэтгэл судлалын олон улсын хуралын үеэр би энэ сэдвээр ярилцлага өгч байсан л даа. Уг ярилцлагыг өгсөн шалтгаан маань Унгарчуудыг социалист туйлын зорилгоосоо  бүү няц, битгий бууж өг гэж уриалах байлаа.

Гэвч одоо дэлхий нийтээр түүх эсрэг чиглэл рүү яваад байх шиг.

Тийм ээ, гэхдээ хүүхэд угаадастай хамт хаягдах ёсгүй.

Аавын тань философийн болоод үзэл сурталын гарал үүсэл хаанаас бий болов ? Тэрбээр мөн стоицизмыг судалдаг байсан гэж өгүүлсэн байна лээ.

Мэдээж, гэхдээ тэр мөн адил орчин үеийн сэтгэгчдийн бүтээлийг хүлээн зөвшөөрдөг байсан. Нэн ялангуяа Hans Vaihinger-ий бүтээлүүд.

Мөн Jan Christian Smuts-ийн бүтээлүүд, танай аав шиг холистик үзэл баримтлалд итгэдэг байсан тэрбээр “хувийн логик”, “эрүүл ухаан” гэх ойлголтуудыг гаргаж ирсэн.

Тийм ээ, аав маань түүний зохиолуудыг маш ихэд сонирхдог байсан.

Жудын шашинд хандах танай гэр бүлийн хандлага ямар байсан бэ? Танай эцэг эх хоёул Еврей айлаас гаралтай гэхдээ “жинхэнэ” Еврей хүн гэж үзэхээргүй байсан.

 (Инээв) Үгүй!
Танай аав яагаад Христосын шашинтан болсон бэ? Социалист үзэл баримтлалтай хүний хувьд ийм шийдвэр гаргасан нь шашингүй үзэлтэн шиг харагдаж байсан байх.

Тийм ээ, бид бүгд шашингүй үзэлтэнгүүд. Гэсэн хэдий ч Edward Hoffman манай аавын намтрыг бичихдээ намайг агностик үзэлтэн гэж бичсэн байсан. Би үүнтэй санал нийлэхгүй байгаа. Тэр намайг шашингүй үзэлтэн байлгамааргүй байсан л юм байлгүй.

Тэгээд яагаад танай аав өөр шашинд элссэн юм бэ?

Магадгүй хүүхдүүдээсээ болсон байх. Тэр үед “юу ч биш” буюу шашингүй үзэлтэн байж болохгүй байлаа. Бид шашны хичээлд суух ёстой байв. Австрын хүн амын 95% нь католик шашинтай байсан. Гэхдээ бид шашнаа сольж Протестант шашинтай болсон юм. Би Протестант шашны хичээлд өөр гурван хөвгүүнтэй хамт сууж байдаа. Австрид өрнөсөн хувьсгалын дараа Сүмийг орхин явахыг зөвшөөрснөөр аав бид 2 шашингүй үзэлтэн болж эхэлсэн.

Manes Sperber бичихдээ танай аав амьдралынхаа сүүлийн жилүүдэд сүсэг бишрэл болон метафизикийн үзэл санааг эсэргүүцэхээ больсон гэжээ.

Манай аав лав өөрчлөгдөөгүй.

Гэхдээ тэрбээр хүн төрөлхтний бүтээлч хүч чадалд маш их ач холбогдол өгч байсан. Энэ ямар нэг байдлаар дээд хүчтэй холбогдож байсан уу?

Үгүй, тэр хүн төрөлхтний оюуны хүчийг гайхан магтдаг байсан. Би ч гэсэн биширдэг.

Одоог хүртэл танай аавыг Зигмунд Фройдын шавь гэж үздэг. Бодгаль сэтгэл судлаачид үүнийг залруулж, танай аав Фройдын шавь байгаагүй гэж хэлдэг. Тэр зөвхөн Фройдын удирдан явуулж байсан “Лхагва гаригийн оройн хэлэлцүүлэг”-т л оролцож байсан гэж ярьцгаадаг. Гэсэн хэдий ч 1902-1908 он хүртэл аавын тань амьдралд чухал нөлөө үзүүлсэн болов уу гэж боддог юм. Та Фройдтой уулзаж байсан уу?

Үгүй дээ, би түүнтэй уулзаж байгаагүй. Тэр нэлээд “зэвүүн” хүн байсан гэж сонсож байсан юм. Нийтэч бус. Манай ааваас ялгаатай нь тэр хэзээ ч кофений газраар зочилж байгаагүй.

Алфред Адлер, Зигмунд Фройд хоёр харьцаагаа тасалсан талаар танай гэрт яриа өрнөсөн үү?

Үгүй. Намайг том болсны дараа нэг удаа хальт дурьдаж байсан. Фройдын Сонгодог сэтгэл судлал болон Бодгаль сэтгэл судлалын ялгаа гэвэл сонгодог психоанализ хүний инстинкт, энерги дээр нь үндэслэн бие хүнийг тодорхойлдог. Харин Бодгаль сэтгэл судлал боловсрол, удмын сан, бие махбодийн өгөгдөл, хүрээлэн буй орчин, туршлага дээр нь тулгуурлан хүнийг хувь хүн талаас нь авч үздэг. Мөн зорилгод чиглэсэн амьдралын хэв маягийг гол үндэс болгодог. Хүн хаанаас ирсэн нь чухал биш, харин өөрийгөө хаашаа чиглүүлж байгаа нь чухал гэж үздэг. Энэ үзлийг Бодгаль сэтгэл судлаачид ч хүртэл мартдаг. Гэсэн хэдий ч хүнийг ойлгож, эмчлэхэд энэ ойлголт хамгийн чухал юм.

Миний эцэг Фройдын ухамсаргүйн талаарх ойлголтыг гайхан биширч байсан нь үнэн. Гэсэн хэдий ч тэр энэ үгийг нэр үгээр ашиглахыг нь эсэргүүцэж байв. Мөн Фройдын зүүдний тайлал бүтээлийг аав маань алдаатай гэж үзэж байсан ч маш их сонирхож байсныг би хэлэх байна.  Зүүдэнд утга учир, агуулга өгөх анхны хүн нь Фройд байсан учир аавд минь онцгой санагдсан болов уу.

Фройд мөн өөрөө энэ тайлалыг маш сонирхолтой гэж өгүүлж байсан.
Тиймээ, тэр сайн зохиолч байсан. Түүнд утга зохиолын Нобелийн шагнал өгөх хэрэгтэй !

Харин танай аав эсрэгээрээ сайн илтгэгч байсан. Тэр гайхалтай харилцагч байсан гэж Manes Sperber тэмдэглэсэн байдаг. Тэр их бичдэггүй байж. Яагаад тэр сайн зохиолч болоход суралцаагүй вэ?

Тэр маш хөдөлмөрч хүн байсан. Тушааж зааварладаггүй, энэ нь ч түүнд таалагддаг байж. Түүнд хэлж бичүүлэх хүн байгаагүй юм. Түүнд бичгийн машин ч байгаагүй, бүр сүүлд л худалдаж авсан.

Бодгаль сэтгэл судлаачдын ихэнх нь танай аав үзэл санаагаа нарийн бүтэцтэйгээр илэрхийлдэггүй, тодорхой зарчим ашигладаггүй байсан гэж хэлдэг:

Тиймээ, маш муу. Зарим хүмүүс түүний өмнөөс үүнийг хийдэг. Жишээлбэл, Heinz болон Rowena Ansbacher.

Та хийж болоогүй юм уу ?

Би физикч, математикч байсан. АНУ-д ирсэнийхээ дараа анагаах ухаанд суралцаж, сэтгэл судлалын зэрэгтэй болсон. Би цэрэгт явсан. Надад тийм цаг байгаагүй.

Дэлхийн  I Дайны үед аав тань Австрын армид сэтгэл мэдрэлийн эмчээр ажиллаж байсан. 1916 оны сүүл гэхэд ч тэр оргодолуудыг төдийлөн анхаардаггүй байсан. Тэднийг “дайны мэдрэлийн өвчтөн” гэж хүртэл нэрлэж байв. Хаант төрийн эсрэг үзэлд үнэнхүү итгэсэн, бүгд найрамдах үзэлтэн, социалист үзэлтэнд ийм зүйл байж болох уу?

Анхнаасаа л манай аав цэрэгжүүлэх үзлийн эсрэг зогсож байсан нь үнэн. Дайны эсрэг хэнийг ч гэсэн дэмжин сайшаадаг байсан

Дайны дараа танай аавыг “нийгмийн сэтгэл хөдлөлийн зарчим”-г дайны үеэр буруугаар ашигласан гэж буруутгасан байдаг. Олон түмний сэтгэл зүйн судалгаандаа үүнийг хэрэглэчихсэн гэсэн. Нэр нь: "Die andere Seite" (1919) [Нөгөө тал].

Дараа нь Нацистууд тэр санааг бас буруугаар хэрэглэсэн

Магадгүй нийгмийн сэтгэл хөдлөл гэх ойлголт буруу хэрэглэгдэхэд амар байж болох юм. “Нийгмийн ашиг сонирхол” гэдэг хэллэгийг хэрэглэх нь илүү тохиромжтой байх.

 "Нийгмийн сэтгэл хөдлөл," "нийгмийн ашиг сонирхолгэсэн нь илүү дээр гэж би бодож байна.

Адлер өөрийн жинхэнэ санааг туурвиж эхэлснээс хойш бараг Фройдод ад үзэгдэх болсон юм. Сүүлд 1925 онд Адлерийг дэмжигч зарим хүмүүс түүнээс урвасан нь бүр ч хүнд цохилт болсон. Ялангуяа Марксист бодгаль сэтгэл судлаачид болох Manes Sperber, Alice Rühle-Gerstel болон Otto Rühle нарыг цохон хэлж байна.Тэд Фройд шиг зан гаргасан.

Үгүй дээ. Тэр зөвхөн улс төрийн чиглэлийг барин явж буй бодгаль сэтгэл судлалыг үргэлж эсэргүүцэж байсан. Тэр үед бодгаль сэтгэл судлалын салбар өргөн хүрээтэй байгаагүй, нэг талыг баримтлахад хүргээд байв. Sperber сүүлд өөрийн бурууг хүлээсэн л дээ.

Sperber танай аавыг судалгаагаа хэт хувь хүн, гэр бүл дээр төвлөрүүлээд байна гэж шүүмжилж байсан. Хувь хүний асуудал болон эдийн засаг, нийгмийн хэрэгцээ шаардлага хоорондын холбоосыг орхигдуулаад байна гэж тэрбээр үзсэн байна лээ.

Манай аав нийгмийн нөхцөл байдлыг харгалзан үздэг байсан. Хүн бүр л тэгдэг шүү дээ.

Зарим бодгаль сэтгэл судлаачид, одоо хүртэл хувь хүний шийдвэр гаргах боломжинд хэт анхаарал хандуулж, нийгмийн хэрэгцээ шаардлагын суурийг үл ойшоож байна уу ?

Бодгаль сэтгэл судлалын ойлголтууд өөрөө төөрөгдөлд оруулдаг. Хувь хүн бүр салшгүй бүхэллэгээр хүртэгдэх ёстой гэдгийг хүмүүст сануулах хэрэгтэй бөгөөд тухайн хувь хүн нийгэмдээ ямар үүрэг гүйцэтгэснийг тодорхойлох нь чухал юм.

Нийгмээ өөрчилж, сайжруулах үүнд багтаж байгаа юу ?

Мэдээж. Нийгмээ хөгжүүлэхэд хувь хүн туслах ёстой ба цаашдын хөгжилд дэмжлэг үзүүлэх хэрэгтэй юм. Энэ бол бодгаль сэтгэл судлалын эмчилгээний зорилго. Нийгмийн дэвшлийг авчрахын тулд хүмүүсээс нөхөрлөлийг шаардаж байдаг.

Өнөө цагт энэ зорилгыг хүмүүс умартаад байна уу?

Тийм ээ, би мэдэж байна. Гэхдээ энэ миний аавтай ямар ч хамаагүй. Миний эцгийн шавь нарыг дагадаг хүмүүс байж болох юм, Rudolf Dreikurs.

Rudolf Dreikurs боловсрол судлалыг илүүд үздэг. Танай аавын хувьд энэ үнэн байх, нэн ялангуяа I Дайнд оролцосны дараагаар.

Дараах ялгаа гарсан: Манай аав багш нарыг сургах хүсэлтэй байсан. Ингэснээр тэд зөв хандлагыг сурагчиддаа бий болгоно. Rudolf Dreikurs эцэг эхийг сургах зорилготой байсан. Үүнийг би боломжгүй гэж үздэг. Ялангуяа Америкт бүтэхгүй зүйл

Яагаад хоёр өнцгөөс эхлэж болохгүй гэж?

Учир нь эцэг эхчүүд янз бүрийн нийгмийн орчинд өссөн. Тэднийг сургана гэдэг одоо ч боломжгүй. Үүнийг яах ёстойг би мэдэхгүй байна.

1960, 1970-д оны албадан захирах бус боловсролын давалгааг эцэг эхчүүд нэлээд эсэргүүцсэнийг та юу гэж боддог вэ ? Энэ талаар яах ёстой вэ?

Маш их эсэргүүцсэн !

Сургуулийг ардчилсан хэв маягтай болгосон нь эцэг эхчүүдэд төвөг удаж, өөртөө итгэлгүй “эрх” хүүхдүүдийг бий болгосон гэж үздэг үү ?

Хүүхдүүд өөрөө өөрсдийнхөө энэ эрх байдлыг өмөөрч: “Би өөрийнхөө хүссэнээр байх эрх надад байгаа” гэж хэлж байна. Эцэг эхчүүд хүүхдээ анхаарахаа больсон. Энэ байдал хүүхэд гэмт хэрэгт холбогдож буй нэг шалтгаан болж байна.

“Эрх хүүхэд” гэсэн ойлголт нь бодгаль сэтгэл судлалд хамаарах буруу ойлгогдоод байгаа нэг ойлголт уу?

Тийм. “Эрхлүүлэх” гэдэг нь хүүхдээ хайрлаж, дараа нь өөгшүүлэхийг хэлж байгаа юм.  Үүнийг хүүхдийг жоохон байхад хийх хэрэгтэй. Гэхдээ хүүхдийг мөн бие даасан болгон өсгөх хэрэгтэй л дээ. Асуудал эцэг эх хүүхдээ эрхлүүлэхэд биш харин хүүхэд өөрөө өөрийгөө эрхлүүлж байгаад оршиж байгаа юм.

Хэрэв эцэг эхчүүд эрхлүүлэхгүй л бол хүүхэд яаж өөрөө өөрийгөө эрхлүүлэх юм бэ?

Хүүхэд өөрийнхөөрөө зүтгэх үед өөрийгөө эрхлүүлж байна гэж ойлгож болно.

Зөвхөн эцэг эх нь түүнд зөвшөөрсөн үед л тэр өөрийнхөөрөө хийж болох юм биш үү?

Эцэг эх тийм эсвэл үгүй гэж хэлэхээс үл хамаарч эцэст нь үргэлж тэмцэл өрнөдөг. Хүүхэд хүссэн зүйлээ авч чадахгүй болохоор нэг бол сэтгэл гутралд орж эсвэл буруу чиг шугамыг дагаж эхэлдэг. Эцэг эхчүүд эрхлүүлэхгүй байсан ч хүүхэд өөрөө өөрийгөө эрхлүүлдэг юм.

Одоогийн хар тамхины асуудалд танай аав яаж хандах байсан бол ?

Би өөрөө өөрөөсөө бас энэ асуултыг асууж байв. Би одоогоор аавынхаа физикчид болон бусад бүлгүүдэд тавьж байсан илтгэлүүдийг нь судалж байгаа.

Та үүнийг дүгнэж өгөөч?

Тийм ээ болно. Түүний хар тамхины талаар юу боддогийг би мэднэ. Тэр үүнийг зугтаах арга зам гэж үздэг байсан. Түүнийхээр бол тэсвэрлэшгүй бодит байдлаас зугтааж фантазлах нэг арга юм. Гэхдээ энэ бол асуудал. Өнөө цагт тэсвэрлэшгүй олон бодит асуудлууд байна.

Энэ нөхцөлд нийгмийн нөхцөл байдал дахиад үүрэг гүйцэтгэж байна. Хар тамхины нөхцөл байдал Швейцарь гэх мэт орнуудад шийдвэрлэхэд тун бэрх асуудал болон хувирсан. Энэ оронд ажилгүйдлийн түвшин хэдэн жилийн өмнөхтэй харьцуулахд одоо өндөр байгаа ба нийгмийн тэгш бус байдал АНУ-с туйлын доогуур байсан. Энийг яаж тайлбарлах вэ?

Газар бүрт манай залуу үе эцгийнхээ амжилтыг давтаж чадах эсэхдээ эргэлздэг. Тэд эцэг эх шигээ амжилттай, баян чинээлэг болж чадна гэдэгтээ итгэдэггүй юм. 

Магадгүй манай энэ цагийн үнэн нүүр царай нь байх.

Тиймээ, үүнийг хүлээн зөвшөөрнө гэдэг хэцүү. Ийм шалтгаанаар тэд хүрэхэд амар хийсвэр ертөнцийг өөрсдөө бүтээдэг, бүтээхдээ хар тамхины тусламжтай.

Үүнээс гадна алдагдсан утопи: социалист үзэл доорх үндэсний орлого хувиарлалтаас хүртэх гэсэн найдвар. Одоо цагт бүх зүйл эсрэгээрээ яваад байх шиг.

Тиймээ, туйлын зорилго (ideals) байхгүй болсон нь хамгийн том асуудал болоод байна. Шинэ залуу үе маань улс төрийг тийм ч их сонирхохоо  больжээ.

Та өнөөгийн дэлхий ертөнцийг өнгөрсөн 60 жил Нью Йоркт амьдарсан хүний нүдээр харж байна.Та цагаачлан гарсан үеэ одоо болтол санадаг уу?

1935 онд би физикийн зэрэг цолоо авсан. Бид намар нь цагаачилсан юм. Миний ээж явахаас өмнөхөн баривчлагдаж байлаа.

Юуны улмаас?

Тэр коммунист тусламжийн байгууллага болох “Улаан Тусламж”-д сайн дурын ажилтанаар ажиллаж байлаа. Манай аав ээжийг шоронгоос гаргаж авсан ч ээжийг Австриас авч гарна хэмээн шийдээд байсан юм. Тийм учраас л бид АНУ руу цагаачилсан.

Тэр үед Сталин аль хэдий нь Троцкийг албадан тусгаарлаж, намын зүүн болон баруун далавчыг сулруулаад байв. Танай ээж энэ тал дээр ямар бодолтой байсан бэ?

Манай ээж Сталинг дэмжигч биш байсан. Тэрбээр дөрөвдөгч  хүчнийг дэмжигч байсан.

Социалист үзэл сурталтай гэр бүл хөрөнгөтний нийгмийн сайшаадаг АНУ руу цагаачилжээ. Танай гэр бүлд ямар санагдаж байв ?

Гэхдээ тухайн үед бидний амьдарч байсан Австри улс капиталист мэт л байсан.

Энэ зууны сэтгэл судлалын томоохон 3 сургуулийн нэг нь бодгаль сэтгэл судлал юм. Фройдын психоанализ, К.Г. Юнгийн архетипийн онолын хажууд Бодгаль сэтгэл судлал бол Европт жижиг сургаальд тооцогддог. АНУ-д ч мөн адил тийм байдаг уу ?

Бараг л тийм дээ.

Яагаад тэр вэ?

Бодгаль сэтгэл судлал нь хүмүүсийг нийгмийн талаас биеэ авч явахыг шаарддаг. Фройдын анализ тийм биш юм. Би Юнгийн сэтгэл судлалыг сайн мэдэхгүй. Урлагийн хүмүүс үүнийг маш ихээр сонирхон хүлээг авдаг юм билээ.

Танай аав ирээдүйд болох хөгжлийг урьдчилан харж чадсан бололтой. Тэр бодгаль сэтгэл судлалын ач холбогдолын талаар доорх зүйлсийг хэлсэн байдаг:
-“Энэ сабларыг баримтлагчид маш олноор төрөх ба тэд ямар ч мухар сүсэггүй байх болно. Олон хүн харамсалтай нь үндэслэгчийнх нь нэрийг мэдэхгүй байна...”
-“Зарим хүмүүс ойлгох хэдий ч буруу ойлголттой хүмүүсийн тоо илүү их байх болно...”
-“Маш ойлгомжтой учир олон хүмүүст хялбар санагдана. Үүнийг ойлгодог хүмүүс төвөгтэй байдлыг нь хүлээн зөвшөөрнө...”

Үнэндээ бодгаль сэтгэл судлал нь жирийн хийгээд мэргэжлийн бус хүмүүст зориулагдсан гэж үздэг сэтгэл судлаачид Европт олон байдаг.

Энэ харамсалтай дэвшил биш гэж үү ?

(Эргэлзэв) Ойрын ирээдүйд хэцүү болно гэж би бодож байна. Нэн ялангуяа либерал үзэл унаж, бүгд найрамдахчууд дөнгөж ялалтанд хүрсэн АНУ-д хүртэл хэцүү юм.

Танай аавын онолын чухал элементүүд Зигмунд Фройдын шавь нарт ач тусаа өгсөн гэдгийг энд хэлэх хэрэгтэй байх. Олон зүйл дээрээс харж болохоор юм, жишээлбэл, хүмүүнлэгийн сэтгэл судлалд танай аавын онол тэр чигтээ тусгагдсан байдаг.

Мэдээжийн хэрэг.

Сэтгэц заслын төрлүүд, салбаруудын нэлээд өрсөлдөө бий болоод буй өнөө үед хуучны мэргэн ухааныг “сэтгэц заслын хэрэглэгчдэд” өнгө төрхийг нь өөрчлөн хүргэж байна гэж ойлгож болох уу ?

(Инээв). Ийм зүйлийг бишгүй л олон удаа учирч байлаа. Лекц сонсож, илтгэл, сонин гарчиглаж суухад хүртэл манай аавын үзэл баримтлалыг ярихдаа түүний нэрийг дурьдахгүй, үндэслэгч биш мэт ярих тохиолдол их гарч байсан. Жишээлбэл, Нью Йоркийн Анагаахын сургуулийн профессор Walter Bonime сэтгэл гутралын цөм нь уур гэж хэлж билээ. Манай аав үүнийг аль 1920 онд олоод илрүүлчихсэн байсан. Би Walter Bonime-с та энэ санааг хаанаас уншсан бэ гэж асуухад: “Карен Хорнигоос” гэж хариулж билээ.

Эрүүл мэндийн салбарын өртөг нэмэгдэж, тоо томшгүй олон төрлийн сэтгэц засал гарч ирсэнтэй холбоотойгоор энэ улсын даатгалын байгууллагууд өртөгөө бууруулах аргыг хайж эхэлсэн. Эмчилж буй тодорхой өвчинг эдгээж чадахаар батлагдсан, туршигдсан аргад л төлбөр хийгдэнэ гэж тогтоосон. Та энэ чанарын хяналтын талаар юу гэж бодож байна ?

Бодгаль сэтгэл судлалын үүднээс эмчилгээ үр дүнтэй байх эсэх нь өвчтөнөөс өөрөөс нь хамаардаг. Сэтгэл засалч клиент (үйлчлүүлэгч)-г эдгээчихлээ гэж бардамнах ёсгүй. Үйлчлүүлэгч сэтгэл засалчтай ярилцах явцдаа өөрийгөө эдгээдэг юм. Хэрэв клиент бүтэлгүйтвэл түүнд өөрийгөө өөрчлөхгүй байх шалтгаан бий. Сэтгэл засалчийн хийх зүйл бага.   

Танин мэдэхүй-зан үйлийн сэтгэц заслын талаар сүүлд маш их яригдах болсон. Айдас /фоби/ болон сандрах эмгэгийн тохиолдлуудад бодгаль сэтгэл судлал илүү үр дүнтэй байгааг тэмдэглэсэн байна.

Ийм судалгаанд нийгмийн айдас багтсан байдаг. Жишээлбэл, хэн нэгэн живхээс арай хийн амь гарч, хожим гүн ус руу орохдоо айдаг болсон байж болно. Үүнийг жинхэнэ айдас гэж нэрлэж болохгүй. Ийм айдас амархан эдгэрдэг. Хэрэв энэ тохиолдлуудыг судалгаанд оруулсан бол үр дүнд амжилттай эдгэрэлтийн хувь өндөр байх болно. 

Ховс сэтгэц заслын /гипнотерапиталаарх таны бодол ?

Туйлын шинжлэх ухаанч бус үйл ажиллагаа. Өвчтөн бүх үүрэг, хариуцлагыг ховсдогчид өгдөг, бага ч болтугай өөрчлөлтийг хийдэггүй.

Айдсыг бууруулах ховсын талаар юу гэж бодож байна?

Айдас хүртэл шалтгаантай. Энэ шалтгааныг тодорхойлох ёстой. Шалтгааныг нь магадгүй бага насны үеэс нь олж болно.

Гэвч үүнд маш их цаг зарцуулна. Өнөө үед цаг хэмнэсэн сэтгэл засал эрэлттэй байгаа, эдийн засгийн үүднээс тэр шүү дээ.

Богино хугацааны сэтгэл заслын ойлголт бол шал утгагүй зүйл. Учир нь хувь хүн рүү анхаарах ёстой юм. Зарим тохиолдолд 3 удаагийн уулзалт үр дүнд хүрнэ; зарим тохиолдолд хэдэн жил ч болдог.

Та сэтгэл мэдрэлийн эмч, сэтгэц засалчаар ойролцоогоор 50 жил ажиллажээ. Өөрийнхөө асар их туршлага дээр үндэслэн залуу мэргэжил нэгтэнгүүддээ ямар зөвлөгөө өгмөөр байна ? Сайн сэтгэц засалч болохын тулд юу хийх ёстой вэ?

Үйлчлүүлэгчийнхээ найз болох хэрэгтэй.

Энэ үндсэн байр суурь уу? Үүнд суралцаж болох уу?

Хүнд хайргүй хүн сэтгэц засалч болох эрхгүй.

Сэтгэц заслын үйл явцыг хөдөлгөгч, тайтгаруулагч хүч юу вэ? Өөрчлөлтийг юу авчирдаг вэ?

Хүүхэд наснаас нь эхэлсэн алдаатай итгэл үнэмшилдээ хэрхэн хүрсэн бэ гэдгээ ойлгож, ухамсарлах байдал. Өөрийн зан үйлийн зорилго, учир шалтгааныг ойлгох явдал. Англиар бид энийг “зорилго чиглүүлэгч” гэж нэрлэдэг. Энэ нь үйлчлүүлэгчтэй хамт амжилттай болох ёстой юм. Тэр үүнийг ганцаараа олохгүй, хэрэв ганцаараа олох байсан бол аль эрт олчихсон байх байсан шүү дээ. Ийм л учраас хэн нэгэн ярилцагч байх хэрэгтэй.

Үйлчлүүлэгчийг урагш яаруулах нь хэцүү биш харин хэмнэлийг түүнд тааруулан үлдээх юм байна гэж би ойлголоо

Үүнд суралцаж болно. Нью Йоркийн Адлерийн институтд бид нэг талт тольтой байсан. Сэтгэл засалч болон үйлчлүүлэгч хоёрын хоорондын яриа тэр өрөөнд болдог юм. Манай сурагчид хажуугийн өрөөнөөс ажиглалт хийж, ярилцлагыг чагнадаг байсан. Мэдээж үйлчлүүлэгчийн зөвшөөрлийг авна. Үйлчлүүлэгч, сэтгэл засалч хоёр ярилцаж байхдаа хүмүүс ажиглаж буйг ч мартдаг.

Сэтгэл засалд орох боломжгүй үйлчлүүлэгчид гэж байдаг уу?

Тийм хүмүүс байдаг гэж хэн хэлж байна ?

Тэгвэл чадвар, цаг хугацааны л асуудал юм байна?

Өөрчлөгдөхийг хүсэхгүй байгаа хүнд маш их давуу тал байдаг. Үгүй бол ингэж авирлах өөр ямар ч шалтгаан байхгүй. Өөрчлөлтийн олон давуу талыг олж харах хэрэгтэй гэсэн үг. Ихэвчлэн энэ амжилтанд хүргэдэг.

Сэтгэцийн өвчтөнүүдэд үзүүлэх сэтгэц заслын талаарх таны бодол ?

Би сэтгэцийн өвчтэй хүмүүстэй ажилладаг, тэднийг эмчилдэг.

Одоо үед сэтгэцийн өвчний зонхилох шалтгааныг удамшлын гаралтай гэж үзэж байна. Мөн эмчилгээ нь маш их хэмжээний эмээр явагдаж байна.

Эм өгч буй шалтгаан нь үйлчлүүлэгчийг сонсуулах, хамтарч ажиллахад чиглүүлэх зорилготой юм. Эмийг хэрэглэж болно, хэргэлэх ч ёстой. Гэхдээ энэ үүнээс илүү зүйлийг хийж чадахгүй.

Та шизофрени өвчтэй хүмүүстэй ажилладаг уу? Тийм бол, амжилттай эмчилсэн тохиолдол байна уу ?

Тийм, гэхдээ тэд хүсвэл.

Эмчилгээ хэд хэдэн жил үргэлжилдэг үү?

Тийм.
Эмчилгээ амжилттай болдог уу?

Эмчилнэ гэж та юуг хэлээд байна?

Тэр хүмүүс амьдралаа илүү хялбар аваад явах хэмжээнд хүрч чадах уу?

Тэд ажиллаж чадна, гэрлэнэ, хүүхэдтэй болно. Гэхдээ тэд бусдаас арай өөр харагддаг.

Сэтгэц заслын дараа ч тэр үү?

Тийм.

Танай аав өөдрөг сэтгэц засалч байсан. Тэр өнөөгийн нийгэмд байсан бол яг тэр үеийнх шиг байх байсан болов уу?

Түүхийн үүднээс бодох хэрэгтэй. Энэ дэлхий ертөнц дээр хүн хэр удаан амьдарсан бэ? Хэрэв хүн илүү мэдрэмжтэй болохын тулд дахиад хэдэн 1000 жил хэрэгтэй болох бол яах вэ? Мэдээж, ийм урт хугацаа зарцуулахгүй байх гэж би бодож байна.

Та маш өөдрөг үзэлтэй юм байна. Давуу тал, эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл, бүдүүлэг үндэсний үзэл, нийгмийн бүтээн босголтыг сөнөөж байгаа энэ байдлыг үл хайхран маш их итгэл найдвар тээж явах юм. Хүн төрөлхтөн үнэн хэрэгтээ нийгмийн бүтээгдэхүүн мөн үү? Адлерийг баримтлагчид, та тэр дунд, хожигдсон тулаанд тэмцэлдээд байна уу?

Хөгжил сүйрэл рүү түлхэж байна. Сүйрлийн дараа бүх зүйл өөр болно. Нийгмийн сэтгэл зүй эхлээд ялалт байгуулахаас нааш өөрчлөлт ирэхгүй.

Олон хүмүүс “шөнө дунд болоход 5 минут дутуу байна” гэж сэрэмжлүүлж байна?

Тэд үүнийг аль дээрээс л хэлж байгаа.

Дэлхийн улс төрийн хандлагаас үл хамааран нийгмийн сэтгэл сэтгэлзүй ялна гэдэгт та итгэж байгаа юм байна.

Улс төрийн эерэг шинжүүд мэдэгдэж байна. Жишээлбэл, Өмнөд Африк дахь улс төрийн хөгжил, дэвшил.

Мөн хуучин ЗХУ задарсан явдал ?

Коммунист дарангуйлал нуран унсан гэдэг жинхэнэ дэвшил юм.

Та 90 настай. Бидний амьдрал мөнх бус гэдгийг мэдэж байгаа юу?

(ИнээвМэдээж.

Үхэл бүх зүйлийн төгсгөл мөн үү?

Ямартай ч би амьдралынхаа турш бүтээлч амьдарсан, хийх зүйлээ дуусгачихсан.

 (Ярилцлагын төгсгөл


Орчуулсан Б. Тунгалаг